Ο βιογραφισμός ως λογοτεχνική άποψη δεν θα κριθεί από τη χειρονομία εκείνου που η αγάπη του για ένα έργο τον κάνει να προσεγγίζει το βίο του συγγραφέα για διαπιστώσει σε επίπεδο εξωλογοτεχνικό σχέσεις με εξουσίες, συνέπεια ζωής και έργου, παραδείγματα συμπεριφοράς για χρήση από κάποιον που γράφει. Θα κριθεί από την αργή μεταστροφή του και την αναγωγή του σε εξήγηση του λογοτεχνικού έργου καθώς αγοραίες απόψεις χαμηλού επιπέδου μεταφέρονται από τα ριάλιτυ σόου στη γραφή. Μαζί και τα σχολεία ποίησης κι άλλες φαιδρές αμερικανιές. Διότι και το λογοτεχνικό έργο είναι επιδεκτό χειρισμού από την παραφιλολογία και το κουτσομπολιό. Η πρόθεση είναι που προφυλάσσει και που καθορίζει τη χρήση. Όχι το υλικό. Και ο βίος του λογοτέχνη δεν διαφέρει εξ ορισμού από το βίο οποιουδήποτε ανθρώπου. Εκτός από την ψευδαίσθηση εκείνου που πιστεύει ότι δεν έχει την έλλειψη και τον πριμοδοτεί με τα απωθημένα ευτυχίας του.
Ως γνωστόν οι εκδότες εν Ελλάδι είναι οι βασιλείς της υπερτιμολόγησης. Από αυτήν συντηρούν κατά το ένα μέρος, το άλλο είναι η επαιτεία και η διαπλοκή με το κράτος, τις προβληματικές επιχειρήσεις τους. Το ψηφιακό βιβλίο είναι η καινούρια τους απειλή. Διότι εισέρχονται στην οικονομία των προγραμμάτων των υπολογιστών, όπου υπάρχει μια αναλογία νομίμου και παρανόμου κυκλοφορούντος που επιτρέπει μιαν εφικτή λειτουργία επιχειρήσεων. Για το ελληνικό γλωσσικό ιδίωμα και το μέγεθος της αγοράς του δεν υπάρχει περιθώριο να λειτουργήσει αυτό επικερδώς. Γι αυτό και τους έχει γίνει εφιάλτης το κλείδωμα των αρχείων. Και κατά τη γνωστή τακτική, που την είδαμε και στις καθυστερήσεις της παρουσίας του ίδιου του διαδικτύου στη χώρα, κάνουν αγώνα οπισθοφυλακής για να καθυστερήσουν όσο γίνεται την εξέλιξη του ψηφιακού και να συνεχίσουν τα κέρδη της υπερτιμολόγισης.
ΚΥΡΙΑΚΗ-Πρωί, στο Ναό του Μοσχοφόρου. Λέω: να γίνει αληθινή
σαν δέντρο η ωραία Μυρτώ· και τ' αρνάκι της, κοιτάζοντας ίσια
στα μάτια το δολοφόνο μου, για μια στιγμή, να τιμωρήσει το πι-
κρότατο μέλλον.
ΔΕΥΤΕΡΑ-Παρουσία χλόης και νερού στα πόδια μου. Που θα πει
πως υπάρχω. Πριν ή μετά το βλέμμα που θα μ' απολιθώσει, το
δεξί χέρι ψηλά κρατώντας έναν πελώριο γαλάζιο Στάχυ. Για να
ιδρύσω τα Νέα Ζώδια.
ΤΡΙΤΗ-Έξοδος των αριθμών. Πάλη του 1 με το 9 σε μια παραλία πα-
νέρημη, γεμάτη μαύρα βότσαλα, φύκια σωρούς, μεγάλες ραχο-
κοκαλιές θηρίων στα βράχια.
Τα δυο παλιά κι αγαπημένα μου άλογα, χρεμετίζοντας όρθια πά-
νω από τους ατμούς που ανεβάζει το θειάφι της θαλάσσης.
ΤΕΤΑΡΤΗ-Από την άλλη μεριά του Κεραυνού. Το καμένο χέρι που
θα ξαναβλαστήσει. Να ισιώσει τις πτυχές του κόσμου.
ΠΕΜΠΤΗ-Ανοιχτή θύρα: σκαλοπάτια πέτρινα, κεφαλές από γερά-
νια, και πιο πέρα στέγες διάφανες, χαρταετοί, τρίμματα χοχλι-
διών στον ήλιο. Ένας τράγος μηρυκάζει αργά τους αιώνες, κι ο
καπνός, γαλήνιος, ανεβαίνει μέσ' από τα κέρατα.
Την ώρα που κρυφά, στην πίσω αυλή, φιλιέται η κόρη του περι-
βολάρη, κι από την πολλή αγαλλίαση μια γλάστρα πέφτει και
τσακίζεται.
Α, να σώσω αυτόν τον ήχο!
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ- «Της Μεταμορφώσεως» των γυναικών που αγάπησα
χωρίς ελπίδα: Ηχώ: Μα-ρί-νααα! Ε-λέ-νηηη! Κάθε χτύπος καμ-
πάνας, κι από μια πασχαλιά στην αγκαλιά μου. Ύστερα φως πα-
ράξενο, και δύο ανόμοια περιστέρια που με τραβούν ψηλά σ' έ-
να μεγάλο κισσοστολισμένο σπίτι.
ΣΑΒΒΑΤΟ-Κυπαρίσσι από το σόι μου, που το κόβουν άντρες βλοσυ-
ροί και αμίλητοι: γι' αρρεβώνα ή θάνατο. Σκάβουν το χώμα γύ-
ρω και το ραντίζουν με γαριφαλόνερο.
Έχοντας εγώ κιόλας απαγγείλει τα λόγια που απομαγνητίζουν
το άπειρο!
είμαι εννιά
πάω Τρίτη
δεν πέθανε η μάνα μου,
στο σπίτι μένουν ζωντανοί
(ακόμα)
έχω τετράδια,κόλλες γλασέ,μ’ αρέσει
ο Δημήτρης απ’ την
Πέμπτη
δε θα γεράσω σύντομα-θα
πάρει
χρόνια
θα βγάλω λύκειο,σχολές,
χριστούγεννα
θα βγάλω γλώσσα,ρούχα,
επετείους
μα τώρα είμαι εννιά-
δεν φτάσαμε στα κλάσματα
(ακόμα)
Υπάρχει μια ευτυχία, μια χαρά
στην ψυχή, θαμμένη ζωντανή
σε όλους μας
και λησμονημένη.
Δεν είναι το καλαμπούρι που ακούς στο μπαρ
ή τα τρυφερά, γλυκά πειράγματα,
κάποιες εκδηλώσεις φιλικότητας
ή ένα σπουδαίο, έξυπνο λογοπαίγνιο.
Αυτά είναι οι επιζώντες, που γλίτωσαν
απ’ όσα συνέβησαν όταν η ευτυχία
θάφτηκε ζωντανή, όταν
έπαψε να κοιτάζει
μες απ’ του σήμερα τα μάτια, κι ούτε καν
δείχνει πότε πεθαίνει κάποιος
από μας· απλώς ξεμακραίνουμε
απ’ όλα, μόνοι
με ό,τι απόμεινε από μας
και συνεχίζουμε ως ανθρώπινα όντα,
δίχως να είμαστε άνθρωποι,
δίχως αυτή την ευτυχία.
Ο Τζιν Σαρπ για την Ελλάδα
Όταν ζήτησα από τον Τζιν Σαρπ να εκτιμήσει την κατάσταση στην Ελλάδα, μου απάντησε ότι δεν γνωρίζει σε βάθος τι συμβαίνει στη χώρα μας, για να προβεί σε μια τέτοια ανάλυση. «Οι Έλληνες θα πρέπει να αποφασίσουν μόνοι τους τι δράση να αναλάβουν για να βγουν από τη δυσχερή κατάσταση», μου είπε. Και συμπλήρωσε: «Ίσως το σύγγραμμα που έχουμε στην ιστοσελίδα μας με τίτλο “Αυτό-Απελευθέρωση” (“Self-Liberation”) σας βοηθήσει. Είναι ένας οδηγός για το πώς να αναπτύξετε δική σας στρατηγική και δεν εστιάζει σε συγκεκριμένη περίπτωση. Θέλει διάβασμα, αλλά ίσως σας βοηθήσει».
Δεν παρέλειψε μάλιστα να αναφέρει ότι τον χαροποίησε ιδιαίτερα που από την Ελλάδα ήρθαμε σε επαφή μαζί του, γιατί «διαθέτετε σπουδαία κληρονομιά και, συγκεκριμένα, ο Αριστοτέλης έχει σημαντική θέση στο έργο μου». Μάλλον εκείνος τον έχει μελετήσει καλύτερα…
Ναι, είμαι ακριβώς όπως οι ήρωες στα βιβλία μου. Πολύ σκληρός... πολύ όμορφος, ανδροπρεπής. Αλλάζω πουκάμισο τακτικά, κάθε Δευτέρα πρωί... Τρώω σε χρυσά πιάτα και προτιμώ να σερβίρομαι από χορεύτριες. Φυσικά κατά διαστήματα αφήνω μούσι και τριγυρναω σε κακόφημους δρόμους. Μερικές φορές καταλήγω, ομολογώ παρά τη θέλησή μου, να περνάω την ώρα μου στην τοπική φυλακή. Έχω φίλους από όλα τα κοινωνικά στρώματα. Ορισμένοι είναι πολύ μορφωμένοι. Το γρφείο μου μετατρέπεται σε μπαρ κι ο μπάρμαν είναι κάποιος νάνος που ζει στο τελευταίο συρτάρι... Είμαι μανιώδης καπνιστής. Ανάλογα με τα κέφια μου καπνίζω πίπα, μαριχουάνα, τσιγάρα ή ξερά φύλλα. Μ' αρέσει να ψαχουλεύω ειδικά στα διαμερίσματα που μένουν εντυπωσιακές ψηλές, ξανθιές γυναίκες. Συλλέγω το υλικό μου με διάφορους τρόπους, ο προσφιλέστερος πάντως είναι να χαζεύω με τις ώρες τα γραπτά στα τραπέζια άλλων συγγραφέων. Είμαι τριάντα οκτώ χρονών για τα τελευταία είκοσι χρόνια. Δεν είμαι ένας ψυχρός δολοφόνος, όμως θεωρώ τον εαυτό μου αρκετά επικίνδυνο με μια βρεγμένη πετσέτα. Αλλά απάνω απόλα το αγαπημένο μου όπλο είναι ένας λογαριασμός είκοσι δολλαρίων. Στον ελεύθερο χρόνο μου κάνω συλλογή από ελέφαντες.
Το πλήθος που χειροκροτεί ετοιμάζει τις πιο μεγάλες απουσίες... Υπάρχουν σπίτια δωμάτια ξενοδοχείων που παίζεται αληθινά η ζωή με λόγια μαθημένα που από το κανείς να μη τα θέλει πικραίνουν με αναμονές... κουρτίνες τραβηγμένες απαλά να δεις τη μέρα τον εχθρό που είναι το φως, κι έπειτα βράδια κυριακής αλεξάνδρα ντε λαγο... φὠτα από εξέδρες με ορχήστρες μια παιδική οργαντίνα που πετάχτηκε ένα ποτήρι με ποτό και το ενυδρείο των φωνών της τηλεόρασης παρατημένης σε διαλόγους από φίλμ αμερικάνικο... Παλιές θλιμένες ιστορίες μικρών πόλεων διασχισμένες από το θέαμα που θέλει να τις αναλάβει που ανακινεί τη στάχτη τους... η επιτυχία είναι μια νίκη όμως κάποιος έχει ξεχάσει εναντίον ποιού κι έτσι μένουν μονάχα κάτι θραύσματα από από παλιούς μεγάλους ρόλους και χείλια που τα ψιθυρίζουν μες στη μοναξιά... εκείνοι που δεν είχαν τίποτε είχαν στο χέρι ένα γλυκό πουλί της νιότης το ενδεχόμενο μιας προαναγγελθείσας απώλειας... εμένα να ρωτήσετε να σας πω πως οι ρόλοι ξοδεύουν τη ζωή... πως βγαίνοντας απ΄το μπάνιο αφού έχεις ξεράσει κι ανάμεσα σε δυο πόρτες τινάζεις τα μαλλιά κι αφήνεις τη μοίρα να σου ξαναδώσει άδεια λόγια που καλούν το σώμα σου... από ένα σημείο και μετά κανένας δεν ειναι πια στην ψυχή νέος
Δεν είστε η Μνηστή της Κορίνθου και η Μάνσεκα, γιατί η Μνηστή της Κορίνθου και η Μάνσεκα, πρόσωπο υπαρκτό ή όχι, είναι άλλη. Γιατί δεν ανήκει στον κόσμο σας τον σαπισμένο από τη ματαιοδοξία, αλλά στην ιστορία εκείνη τη μετά θάνατον, που χωρίς να πληγώνει καταγράφει τους μεγάλους έρωτες. Γιατί αυτή η άλλη δεν συχνάζει στα λουπανάρια της φήμης, γιατί τον ξέρει ως όνομα και όχι ως επώνυμο και δε δίνει δεκάρα για την ύπαρξή της στο ποίημα, αλλά μετράει τις ανάσες του. Και το σπουδαιότερο, γιατί τα πήρε όλα επειδή ακριβώς δεν καταδέχτηκε να ζητήσει τίποτα. Και σ'αυτόν που δεν καταδέχεται να ζητήσει τίποτα μπορείς να χαρίσεις έναν κόσμο, ας είναι και με ποιήματα. Ενώ σ' εκείνον που ζητάει μπορείς να δώσεις μόνο την τιμή του πληρωμένου έρωτα της αγοράς. Η χυδαιότητα της ψυχής δεν έχει μνήμη και θέλει διαρκή ερεθισμό από τη δημοσιότητα. Ανοίγει τα πόδια ή εκβιάζει ανάλογα το στιχοπλόκο για μια παρουσία. Και τρέχει να πει ευχαριστώ ως τη λήξη του ερεθισμού. Ζωή γραφιάδων δεύτερης κατηγορίας. Οι συνοδοί των επωνύμων μπορούνε να κολυμπάνε ελεύθερα στη λάσπη των βρώμικων βλεμμάτων του κοινού, αλλά δεν θα ήθελε σαν ποιητής αυτό που δεν μπορεί να έχει σαν άντρας. Συγχωρήστε τον γι αυτή του την αδυναμία. Μπορείτε να ζείτε σαν παράσιτο στις λέξεις των ποιημάτων στο βαθμό που αποβλέπετε κατά το μέτρο της βαραβαρότητάς σας να νομίζετε ότι το κρεβάτι του ποιητή είναι η τελική αλήθεια του ποιήματος, αλλά δεν θα συγκατανεύσει στα άρθρα του συντάγματος του όχλου. Γιατί το ποίημα πριν απόλα είναι σεβασμός αποστάσεων και ο καθένας γίνεται μέτοχός του όταν βρίσκει μέσα του το υλικό που το στηρίζει κι όχι στην προσωπική ζωή του ποιητή. Πάρτε τη χυδαιότητά σας από μπρος του. Η Μνηστή της Κορίνθου και η Μάσενκα θα είναι πάντα άλλη και δεν θα γίνει ποτέ μέρος της χαμηλής σας ύπαρξης όσο δεν γίνεστε η άλλη του σεβασμού των αποστάσεων. Γιατί τότε θα θέλετε να είστε μόνο ο εαυτός σας. Δεν φτάνει η ψυχή σας στο οξυγόνο που αναπνέει. Δεν θα έχετε τη χαρά ούτε να δείτε καν τον ίσκιο αυτής που είναι η ήττα σας ή ότι άλλο ξερνάει η αφρώδης φαντασία σας. Γιατί είναι γι αυτόν σαν όνομα, κι ακόμα και για αυτόν είναι άλλη. Και πάντα σε απόσταση αγράφου ποιήματος.
Διότι πως να το κάνουμε, ο ξεφτιλισμένος ο έλληνας λογοτέχνης ζει με δάνειες στιγμές ύπαρξης, όπως η άρχουσα τάξη της χώρας του είναι η μύγα του παγκόσμιου κεφαλαίου, περιμένει οι άλλοι να παράγουν για να κάνει το νταβατζή ή το μεταφορέα, δηλαδή για να καταλάβετε ο έλλην καλιτέχνης που παίρνει μάτι το γιό του στο μπάνιο, δεν το κάνει γιατί έχει αλλάξει αντικείμενο του πόθου και του αρέσουν πια τα αγοράκια, αλλά επειδή διάβασε ότι ο Τόμας Μαν έπιαρνε μάτι το δικό του γιο... Το πράγμα αρχίζει στην πρώτη σελίδα από το Φωτεινό Θάλαμο του Μπαρτ: Μια μέρα, πάει πολύς καιρός, έπεσα πάνω σε μια φωτογραφία του τελευταίου αδελφού του Ναπολέοντα, του Ζερόμ. Είπα τότε μέσα μου, με μιαν απορία που δεν μπόρεσα ποτέ να αμβλύνω:"Βλέπω τα μάτια που είδαν τον αυτοκράτορα". Το ξεφτιλισμένο το ελληνάκι καταλαμβάνεται από φλας μπακ όλης της κόμπλας των παιδικών του χρόνων, κι αυτοί οι φίλοι που τον έλεγαν βλαχάκι, ενώ αυτός είναι για Ναπολέοντες... Θα του δείξει αυτός του κουτόφραγκου του Μπαρτ. Θα πάρει τη φωτογραφία του Βέρντι και θα προφασιστεί δήθεν, ότι στα ταξιδάκια στην Ιταλία που κάνει ως ρακοσυλλέκτης, σε κάποιο παλαιοπωλείο του έδειξαν δήθεν το κασκολάκι του Βέρντι. Τρέμε Μπαρτ. Το βλαχάκι το ελληνάκι σου τη βγαίνει από αριστερά το ξεφτιλισμένο, διότι είδε το κασκολάκι που είδαν τα μάτια του Βέρντι, κι όχι μόνο αυτό. Και το εσώβρακο του Βιτόριο Εμανουέλλε είδε, και το βρώμικο βρακί της Ιωσηφίνας όταν ο Ναπολέων της έγραψε μην πλυθείς, και το γιό του στο μπάνιο, όχι γιατί είναι πια ομοφυλόφυλος, αλλά γιατί κοίταγε το δικό του γιο ο Τόμας Μαν.
Σήμερα η ποίηση πρέπει να είναι μια πέτρα.
Πάρτε και ρίξτε όλοι σας.
Αυτή είναι η πέτρα μου που προσφέρω ως δώρο για εσάς.
Στην μικρή απόσταση απ’ το χέρι ως το στόχο
ένα ποίημα σφυρίζει σαν σχοινί στον άνεμο.
Μακάριοι αυτοί που θα χτυπηθούν.
Αλλά πως μπορεί ένα ποίημα, αναρωτιόμαστε
να πληρώσει τα ψώνια, το φως και την χημειοθεραπεία;
Τι μπορεί ενάντια το τραπεζικό ταμείο
ενάντια το δάνειο, που όργανο βαστάει
που το κερί κρατάει;
Ακριβώς: τι μπορεί
εάν εσύ που διπλώνεις το σεντόνι των στίχων
βάζεις τις λέξεις σε στήλη στην σελίδα την λευκή
για να παραμείνει, αν και γραπτή, λευκή
και μετά σηκώνεις το χέρι σου να ρίξεις ένα φτερό
ή χειρότερα
να ζητήσεις την άδεια για να πας για κατούρημα;
***
Αυτό το βράδυ περνάω απ’ την Ομόνοια
όπου οι σύριγγες καρφωμένες στην άσφαλτο
λάμπουν σαν μικρά αφιερωτικά κεριά
στη λάμψη του χρηματοπιστοτικού κόσμου.
Στην πρόσοψη του εμπορικού κέντρου
ένας καταρράχτης από χριστουγεννιάτικα φώτα:
μακρές φάλαγγες από καταναλωτές
αγαθών ή ναρκωτικών
γονατίζουν, προσεύχονται και προσφέρουν κέρματα.
Εσύ μου λες: “Εγώ σου λέω
ότι η γλώσσα είναι δυνατή
διότι με αυτή μπορείς να λες τα πάντα.”
Αλλά το βλέπεις κι από μόνος σου
μόνον εάν γράφεις ΕΚΠΤΩΣΗ!
ξεπροβάλλουν στα κτίρια
οι ειδήσεις μιλάνε γι’ αυτό.
Κι εσύ που μου λες:
“Η ποίηση είναι σαν το ψωμί, όλων”.
Αλλά το βλέπεις κι από μόνος σου
σήμερα το ψωμί
είναι μια προσφορά στην προκήρυξη.
Πάρτε και αγοράστε όλοι
αυτό είναι το φυλλάδιο μου
που σας προσφέρω σαν συμπαράσταση.
***
Η βροχή κυλάει στους κάδους
διαλύει τα σκουπίδια που στάζουν
βουβά
στα χέρια εκείνων που σκάβουν μέσα της.
Κοίταξέ τους, όπως σου έλεγα
δεν μου φαίνεται να μαζεύουν ποίηση
δεν μου φαίνεται να ψάχνουν μια πέτρα
ή αν η ποίηση ήταν πέτρα
δεν θα μπορούσανε να την μασήσουν.
Στον καθρέπτη των νερόλακκων
άνθρωποι πλάγιοι, σκουριασμένοι στύλοι
πάσχουν από πείνα
χρόνια κάθονται στο πεζοδρόμιο.
***
Άρα, λοιπόν, ως εκ τούτου:
τι πρέπει να είναι σήμερα η ποίηση;
Σήμερα η ποίηση πρέπει να είναι ένας σπόρος.
Ανοίξτε στα δυο τα σώματα τούτων των νεκρών
και να τα σπείρετε όλοι
αυτός είναι ο σπόρος μου που θα μεγαλώσει μέσα σας.
Εάν ο κόκκος του σίτου δεν πέσει εις την γην
και αποθάνει, αυτός μόνος μένει•
εάν όμως αποθάνει, πολύν καρπόν φέρει.
Σήμερα η ποίηση πρέπει να είναι μια προσευχή.
Τίποτε άλλο από μια προσευχή
σε μορφή πέτρας
που το χέρι εκσφενδονίζει.
Πηγή: Ποιείν
Αγαπητοί φίλοι σας ανακοινώνουμε τους νικητές του σύντομου διαγωνισμού συγγραφής για το 18 τεύχος του περιοδικού ΣΥΜΠΑΝΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ, το οποίο θα φιλοξενεί ένα μεγάλο αφιέρωμα στην σύγχρονη Ελληνική λογοτεχνία του φανταστικού.
